Հայաստանի ժամանակակից երաժշտական կյանքում աստիճանաբար ձևավորվում է նոր՝ անկախ երաժշտական գործակալությունների մշակույթը։ Այս գործընթացի կարևոր նախաձեռնություններից է «Սկենա»-ն՝ Հայաստանի առաջին հայկական երաժշտական գործակալությունը, որի հիմնադիրն ու կրեատիվ տնօրենը խմբավար և մշակութային պրոդյուսեր Մաշա Ալավերդյանն է։
Անկախ երաժշտական գործակալությունը պարզապես համերգներ կազմակերպող կառույց չէ։ Ժամանակակից մշակութային միջավայրում այն ստեղծագործական և կազմակերպչական հարթակ է, որը միավորում է երաժիշտներին, խմբավարներին, կոմպոզիտորներին, պրոդյուսերներին, մշակութային կազմակերպություններին և բիզնես հատվածին։ Գործակալությունը կարող է ձևավորել արտիստի ստեղծագործական կերպարը, մշակել երաժշտական ծրագրեր, իրականացնել նախագծերի պրոդյուսինգ, ապահովել միջազգային կապեր և երաժշտությունը ներկայացնել նոր լսարանների։ Հայաստանի համար այսպիսի կառույցների գոյությունը հատկապես կարևոր է, քանի որ դրանք լրացնում են պետական մշակութային համակարգը՝ ստեղծելով ավելի ճկուն և ժամանակակից աշխատանքի ձևեր։
«Սկենա»-ի առանձնահատկությունն այն է, որ այստեղ երաժշտությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես համերգային արտադրանք, այլև որպես մշակութային փորձառություն։ Գործակալության գործունեությունը ներառում է երաժշտական նախագծերի ստեղծում և արտադրություն, գեղարվեստական գաղափարի մշակում, կատարողների ընտրություն, համերգային և հատուկ միջոցառումների երաժշտական ձևավորում, ինչպես նաև տարբեր մասնագետների համագործակցության կազմակերպում։ Այս մոտեցման հիմքում այն գաղափարն է, որ յուրաքանչյուր նախագիծ պետք է ունենա իր երաժշտական ինքնությունը։
Այս տեսլականը սերտորեն կապված է Մաշա Ալավերդյանի մասնագիտական ճանապարհի հետ։ Որպես խմբավար՝ նա ձևավորվել է երաժշտության խորքային ընկալման և կատարողական մշակույթի միջավայրում, իսկ որպես պրոդյուսեր՝ ձեռք է բերել մեծածավալ ստեղծագործական նախագծերը կազմակերպելու և իրականացնելու փորձ։ Նրա գործունեության կարևոր ուղղություններից է երգչախմբային արվեստը, երիտասարդ երաժիշտների հետ աշխատանքը և նոր երաժշտական գաղափարների առաջխաղացումը։ Այս փորձը «Սկենա»-ում վերածվում է ավելի լայն՝ ժամանակակից երաժշտական պրոդյուսինգի փիլիսոփայության։
Ալավերդյանի կերպարում հետաքրքիր է հատկապես երաժշտի և կազմակերպչի համադրությունը։ Նա երաժշտական նախագիծը կարող է ընկալել ոչ միայն կառավարման, այլև գեղարվեստական տեսանկյունից՝ հասկանալով, թե ինչ է անհրաժեշտ կատարողին, ինչ է պահանջում երաժշտությունը և ինչպիսի միջավայրում այն կարող է առավել ազդեցիկ հնչել։ Այդ պատճառով «Սկենա»-ի գործունեությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես հայկական երաժշտական ոլորտում պրոֆեսիոնալ մենեջմենթի և պրոդյուսերական մշակույթի զարգացման փորձ։
Հայաստանի մշակութային դաշտում անկախ գործակալությունների զարգացումը կարող է ունենալ երկարաժամկետ նշանակություն։ Դրանք հնարավորություն են տալիս արվեստագետներին ավելի ինքնուրույն ներկայանալ, ստեղծել նոր համագործակցություններ, ներգրավվել միջազգային նախագծերում և հայկական երաժշտությունը ներկայացնել ոչ միայն ավանդական համերգային հարթակներում, այլև ժամանակակից մշակութային և հանրային միջավայրերում։ Միևնույն ժամանակ դրանք կարող են նպաստել մշակույթի և մասնավոր հատվածի միջև նոր կապերի ձևավորմանը՝ երաժշտությունը դարձնելով ստեղծագործական արժեքից նաև ժամանակակից մշակութային արտադրանք։
«Սկենա»-ի ստեղծումը հենց այս փոփոխվող իրականության արտահայտությունն է։ Այն վկայում է, որ Հայաստանում երաժշտական կյանքը դուրս է գալիս միայն պետական հաստատությունների և ավանդական համերգային համակարգի շրջանակներից։ Ձևավորվում են նոր նախաձեռնություններ, նոր մասնագիտություններ և նոր պատասխանատվություն ունեցող մշակութային կառույցներ։
Մաշա Ալավերդյանի հիմնադրած «Սկենա»-ն այս ճանապարհին կարևոր նախադեպ է։ Նրա գործունեության մեջ խմբավարի երաժշտական մտածողությունը, պրոդյուսերի կազմակերպչական փորձը և կրեատիվ տնօրենի տեսլականը միավորվում են մեկ գաղափարի շուրջ՝ ստեղծել այնպիսի երաժշտական նախագծեր, որտեղ արվեստը ոչ միայն հնչում է, այլև ձևավորում է միջավայր, հաղորդակցություն և մշակութային արժեք։ Իսկ Հայաստանի համար անկախ երաժշտական գործակալությունների զարգացումը կարող է դառնալ այն կարևոր քայլերից մեկը, որը ազգային երաժշտական ներուժը կդարձնի ավելի տեսանելի, ժամանակակից և միջազգային մշակութային գործընթացների մեջ մրցունակ։