ԱՄՆ-ն օգտագործել են Հայաստանին Nvidia-ի առաջադեմ չիպերին հասանելիություն տրամադրելու խոստումը՝ Ադրբեջանի հետ նախնական խաղաղության համաձայնագիր կնքելու համար։ Սեպտեմբերի 4-ին այս մասին գրում է The Wall Street Journal-ը։
«Բանակցություններին մասնակցած անձանց խոսքով՝ ամերիկացի բանակցողները Nvidia-ի արհեստական բանականության համար նախատեսված չիպերին հասանելիություն տրամադրելու խոստումն օգտագործել են՝ անցյալ տարի Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ձեռք բերված նախնական խաղաղության համաձայնագիրը ամրապնդելու համար», – նշվում է հրապարակման մեջ։
Ամերիկացի բանակցողներն առաջարկել են ընդլայնել չիպերի գնման թույլտվությունները Հայաստանի Firebird տվյալների կենտրոնի նախագծի համար։ Աղբյուրի տվյալներով՝ արհեստական բանականության տեխնոլոգիաների հասանելիությունը Երևանի համար խաղաղության նախաձեռնությանը մասնակցելու գործոններից մեկն էր։
WSJ-ն այս մոտեցումը անվանել է այսպես կոչված «չիպային դիվանագիտության» օրինակ՝ առաջադեմ տեխնոլոգիաների հասանելիության օգտագործումը որպես արտաքին քաղաքականության գործիք։ Գործարքի շրջանակներում ԱՄՆ-ն նաև առաջարկել է ստեղծել տրանսպորտային միջանցք Հայաստանի միջով, որը կապում է Ադրբեջանը Նախիջևանի հետ։ Նախագիծը անվանվել է «Թրամփի ճանապարհ միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար» (TRIPP):
Հիշեցնենք, որ օգոստոսի 8-ին Հրազդանում բացվեց «Firebird AI»-ի և համաշխարհային տեխնոլոգիական ընկերություն NVIDIA-ի համագործակցությամբ ստեղծված ԱԲ գործարանը։ Նշվել է, որ ՀՀ Կառավարությունը հանդես է գալիս որպես նախագծի ռազմավարական գործընկեր՝ աջակցելով Հայաստանում առաջադեմ ԱԲ ենթակառուցվածքի ձևավորմանը և Հայաստանի՝ որպես տարածաշրջանային տեխնոլոգիական կենտրոնի զարգացմանը։
«Եվ ես ուզում եմ կրկին ընդգծել 2025 թվականի օգոստոսի 8-ը՝ որպես շրջադարձային իրադարձություն Հայաստանի, Ադրբեջանի համար: Ես այսօր, ի դեպ, զանգահարել եմ Ադրբեջանի նախագահին, և մենք խոսել ենք այսօրվա իրադարձության կարևորության մասին, և սա իսկապես շրջադարձային նշանակություն ունեցող իրադարձություն է: Ես ուզում եմ, որ մենք ծափահարենք նախագահ Թրամփին այս օրն իրականություն դարձնելու համար։ Պետք է արձանագրել, որ խաղաղությունը շրջադարձային է, ընդհանրապես մեր երկրում տնտեսական և ներդրումային միջավայրը փոխելու տեսակետից»,-բացմանը հայտարարել էր Նիկոլ Փաշինյանը։
Օգոստոսի 31-ին Բիշքեկում հանդիպում էին ունեցել Նիկոլ Փաշինյանը և Իլհամ Ալիևը, որի ընթացքում քննարկել են առևտրային հարաբերությունների հաստատումը և TRIPP նախագծի առաջընթացը։
Մինչ այդ, օգոստոսի 25-ին, Փաշինյանը հայտարարել էր, որ անկլավների հետ կապված չլուծված խնդիրը կարող է հանգեցնել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև պատերազմի։ Նա հայտարարել էր, որ պետք է վերացվեն բոլոր այն կետերը, որոնք կարող են խնդիրներ առաջացնել և խաթարել երկու երկրների միջև խաղաղությունը։