«Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության ներկայացուցիչ, Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախկին փոխնախարար Լիլիա Շուշանյանը հայտարարել է Հայաստանի իշխանությունների կողմից Հայ Առաքելական Եկեղեցու (ՀԱԵ) նկատմամբ շարունակվող ճնշումների մասին։ Այս մասին նա գրել է Պրահայում լույս տեսնող «ՕՐԵՐ» ամսագրի համար պատրաստած հոդվածում։
Շուշանյանի խոսքով՝ Եկեղեցու նկատմամբ ճնշումները շարունակվում են ավելի քան մեկ տարի, օգոստոսի 7-ին իրավիճակը հասել է անկախ Հայաստանի համար աննախադեպ կետի, երբ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն քրեական գործի շրջանակում կանգնել է դատարանի առջև։
Հեղինակն ուշադրություն է հրավիրել նաև միջազգային արձագանքին։ Օգոստոսի 7-ին Եկեղեցիների համաշխարհային խորհուրդը «խոր մտահոգություն» է հայտնել ՀԱԵ-ի շուրջ ստեղծված իրավիճակի կապակցությամբ և զգուշացրել «Եկեղեցու ներքին գործերին անօրինական միջամտությունից»։
Առանձնահատուկ Շուշանյանն անդրադարձել է Գարեգին Բ-ի և վեց եպիսկոպոսների դեմ քրեական գործի հանգամանքներին։ Այն կապված է Մասյացոտնի թեմի առաջնորդի պաշտոնից եպիսկոպոս Գևորգ Սարոյանին ազատելու վերաբերյալ Կաթողիկոսի որոշման հետ։ Սարոյանը որոշումը վիճարկել է դատարանում, որն արգելել է Եկեղեցուն խոչընդոտել նրան իր պարտականությունների կատարմանը՝ մինչև հայցի վերջնական քննությունը։ Հետագայում Գարեգին Բ-ն և Գերագույն հոգևոր խորհուրդը Սարոյանին կարգալույծ են արել, ինչը դատախազությունը որակել է որպես դատական ակտի խախտում։
Շուշանյանը նշել է, որ Սարոյանն ավելի վաղ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ ստորագրել էր Կաթողիկոսի փոփոխություն նախատեսող նախաձեռնությունը։
Շուշանյանի կարծիքով՝ ՀԱԵ ղեկավարության դեմ արշավն աստիճանաբար անձնական հարթությունից տեղափոխվել է քաղաքական հարթություն։ Նա հիշեցրել է, որ ի սկզբանե Փաշինյանն իր դիրքորոշումը ներկայացնում էր որպես Եկեղեցու հետևորդի դիրքորոշում, սակայն ավելի ուշ ստորագրել է Կաթողիկոսի փոփոխության մասին նախաձեռնությունը՝ նշելով վարչապետի պաշտոնը։ ՀԱԵ ղեկավարության փոփոխությանն առնչվող առաջարկները հետագայում ընդգրկվել են նաև նրա կուսակցության նախընտրական ծրագրում։
Որպես Եկեղեցու նկատմամբ ճնշման այլ դրսևորումներ՝ Շուշանյանը նշել է Կաթողիկոսի պետական պահպանության դադարեցումը, փոփոխությունները զինվորական ու քրեակատարողական հոգևոր սպասավորության համակարգում, ինչպես նաև դպրոցական ծրագրից «Հայ Եկեղեցու պատմություն» առանձին առարկայի դուրսբերումը։
Նա նաև հիշեցրել է, որ Գարեգին Բ-ն չի հրավիրվել ելույթ ունենալու նորագումար Ազգային ժողովի առաջին նիստին։ Շուշանյանի պնդմամբ՝ սա տեղի է ունեցել առաջին անգամ՝ 1991 թվականին Հայաստանի անկախության վերականգնումից ի վեր, չնայած խորհրդարանի կանոնակարգի համապատասխան դրույթին։
Գարեգին Բ-ի և հոգևորականության վեց ներկայացուցիչների քրեական գործով առաջին նիստը տեղի է ունեցել օգոստոսի 7-ին՝ Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանում։ Դատավոր Հակոբ Մանուկյանը ինքնաբացարկ է հայտնել, որից հետո գործը պետք է վերաբաշխվի։
Շուշանյանը գտնում է, որ տեղի ունեցողն առնչվում է հարցերի ավելի լայն շրջանակի, ներառյալ՝ դավանանքի ազատությունը, Եկեղեցու ինքնավարությունը, Եկեղեցու և պետության անջատման սկզբունքը և դատական համակարգի անկախությունը։
Հոդվածի ամբողջական տարբերակը կարելի է ընթերցել «ՕՐԵՐ» ամսագրի կայքում։
ՀՀ գլխավոր դատախազությունը փետրվարի 14-ին հանրային քրեական հետապնդում էր հարուցել Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի նկատմամբ՝ Մասյացոտնի թեմի նախկին առաջնորդ, կարգալույծ հռչակված Արման (Գևորգ) Սարոյանի հետ կապված դատական ակտի կատարմանը խոչընդոտելու մեղադրանքով։ Այդ ժամանակ կաթողիկոսի նկատմամբ կիրառվել էր նաև բացակայելու արգելք, որը դատարանն ապրիլի 10-ին վերացրել էր։
Հուլիսի 27-ին դատախազը հաստատել էր Գարեգին Բ-ի և Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի վեց եպիսկոպոսների գործով մեղադրական եզրակացությունը և գործն ուղարկել Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարան։ Օգոստոսի 7-ին գործով առաջին դատական նիստին դատավոր Հակոբ Մանուկյանը ինքնաբացարկ էր հայտնել։
