Արարատի մարզում ամենացայտուն օրինակը Երասխն է․ այստեղ պաշտոնապես կա 757 հաստատված շահառու, բայց վարկավորվել է ընդամենը 25-ը, իսկ ավարտական ակտ ներկայացրած չկա։ Պարույր Սևակում կա 70 հաստատված շահառու, բայց վարկավորում և ավարտական ակտ չկա, Տիգրանաշենում տվյալները զրոյական են։
Այս թվերը ցույց են տալիս, որ ծրագիրը մարզերից մարզ, գյուղից գյուղ աշխատում է տարբեր արդյունավետությամբ։ Մի տեղ այն հասնում է շինարարական արդյունքի, մյուս տեղում մնում է հաստատված հայտերի մակարդակում, երրորդ տեղում անգամ վարկավորման փուլ չի մտնում։
Սակայն այս ամբողջ պատմության ամենախնդրահարույց հատվածը մնում է անփոփոխ․ կառավարությունը չի կարող ասել, թե ավարտված 272 տներից քանիսում է իրականում կյանք կա, որովհետև չի ստուգել։
Սա նշանակում է, որ ծրագիրը չափվում է ոչ թե իրական սոցիալական ազդեցությամբ, այլ վարչարարական փուլերով։ Այսինքն՝ հայտը կա, վարկը կա, թուղթը կա, բայց արդյունքը՝ մարդը սահմանին մնացե՞լ է, թե՞ ոչ, պետության համար փաստացի չչափված ցուցանիշ է։
Եթե կառուցված տունը չի բնակեցվել, ապա միլիարդների հաշվետվությունը դեռ չի նշանակում իրական անվտանգային և ժողովրդագրական արդյունք։ Սա նման է մսխված գումարների, որոնք չեն էլ փորձել վերահսկել։ Իրականում «Ժողովուրդ» օրաթերթը ահազանգեր է ստացել, որ շատ շահառուներ վերցված գումարի մի մասով կառուցել են տներ, որոնք երբեք չեն կարող բնակեցվել։ Միայն դրսից են նորակառույց տուն երևում։ Բայց դեռ սպասում ենք ծրագրի ավարտին։
Ծրագրի արդյունավետությունը չչափած՝ նոր ֆինանսավորում է արվել
Ու թեև կառավարությունը չի ներկայացրել գնահատումը, արդեն որոշել է ծրագիրն ընդլայնել։ Նախարարությունը հայտնել է, որ «2026 թվականի մարտի 19-ին կայացած ՀՀ կառավարության նիստի ընթացքում հաստատվել է թիվ 307-Լ որոշումը, որով նախատեսված է 1417 նոր քվոտա հատկացնել ծրագրի շրջանակում վերոնշյալ որոշմամբ սահմանված նոր պահանջներին բավարարող շահառուների համար»։
Կարելի է արձանագրել, որ ծրագիրը ամբողջությամբ ձախողված չէ, որովհետև այն իրոք ստեղծել է լայն շահառուների հոսք, բերել է վարկային մեծ ծավալներ և որոշ բնակավայրերում հասցրել է նաև ավարտական փուլերի։ Հատկապես Տավուշի մի շարք գյուղերում որոշակի առարկայական շարժ նկատվում է։
Բայց նույնքան ակնհայտ է նաև հակառակ փաստը՝ այս փուլում ծրագիրը ապացուցված արդյունավետություն չունի։ Ինչու՞։ Որովհետև կառավարությունը չի ստուգել բնակեցման փաստը, ուրեմն չի կարող ապացուցել նաև ծրագրի արդյունավետությունը։ 272 ավարտական ակտը, մեղմ ասած, գոհացուցիչ ցուցանիշ չէ։»։