ԱՄՆ-ն և Իրանը համաձայնեցին երկշաբաթյա զինադադարի, այն բանից հետո, երբ Թրամփը վախեցավ և հրաժարվեց սպառնալիքներից։
Թրամփը հայտարարեց, որ հետաձգում է իրանական կամուրջների և էլեկտրակայանների վրա իր սպառնալիքները, քանի որ ԱՄՆ-ն և Իրանը համաձայնեցին երկշաբաթյա զինադադարի, որը ներառում է նաև Հորմուզի նեղուցի վերաբացումը։
Միացյալ Նահանգները և Իրանը համաձայնեցին երկշաբաթյա զինադադարի մասին երեքշաբթի ուշ երեկոյան՝ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից Իրանին հանձնվելու ժամկետի լրանալուց ընդամենը մեկ ժամ առաջ։
Թրամփը հրաժարվեց նախկինում արված ապոկալիպտիկ սպառնալիքներից, որ «ամբողջ քաղաքակրթությունը կմահանա», եթե Թեհրանը չկարողանա համաձայնության գալ, հետաձգելով իրանական կամուրջների և էլեկտրակայանների վրա հարձակումները, ինչը ռազմական հանցագործություն է հիմնականում քաղաքացիական օգտագործման վայրերի դեմ։
«Եթե Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը համաձայնվի Հորմուզի նեղուցի ԱՄԲՈՂՋԱԿԱՆ, ԱՆՀԱՊԱՂ և ԱՆՎՏԱՆԳ ԲԱՑՄԱՆը, ես համաձայն եմ երկու շաբաթով դադարեցնել Իրանի ռմբակոծությունն ու հարձակումը», – գրել է Թրամփը իր Truth Social հարթակում։
Իրանի Գերագույն ազգային անվտանգության խորհուրդը հայտարարել է, որ ընդունել է հրադադարը և որ ուրբաթ օրվանից սկսած՝ ԱՄՆ-ի հետ կբանակցի Իսլամաբադում։
Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին հայտարարել է, որ Հորմուզի նեղուցով անցումը թույլատրվելու է իրանական ռազմական կառավարման ներքո։ Անմիջապես պարզ չէ, թե արդյոք դա նշանակում է, որ Իրանը լիովին կթուլացնի ջրային ուղու վրա իր վերահսկողությունը։
Ո՛չ Իրանը, ո՛չ էլ ԱՄՆ-ն չեն հայտնել, թե երբ կսկսվի հրադադարը, և չորեքշաբթի առավոտյան հարձակումներ են տեղի ունեցել Իսրայելում, Իրանում և Պարսից ծոցի տարածաշրջանում։
Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի գրասենյակը հայտարարել է, որ համաձայնվել է հրադադարին, բայց հավելել է, որ այն «չի ներառում Լիբանանը»։ Բանակցություններում միջնորդող Պակիստանի վարչապետի խոսքով՝ հրադադարը կոչ է անում Իսրայելին և «Հեզբոլլահին» դադարեցնել Լիբանանում մարտերը։
Իր 10 կետանոց հրադադարի ծրագրի, որը հրապարակվել է պարսկերենով, Իրանը ներառել է «հարստացման ընդունում» արտահայտությունը իր միջուկային ծրագրի համար, սակայն դեռևս անհասկանալի պատճառներով այդ արտահայտությունը բացակայում էր իրանցի դիվանագետների կողմից լրագրողներին տրամադրված անգլերեն տարբերակներում։
Սկզբում Թրամփը հայտարարել էր, որ Իրանը առաջարկել է պատերազմն ավարտելու «գործնական» 10 կետանոց ծրագիր, սակայն հետագայում այն անվանել է խարդախ՝ առանց մանրամասնելու։ Թրամփը նշել է, որ Իրանի միջուկային ծրագրի ամբողջական դադարեցումը պատերազմի հիմնական կետերից մեկն էր։
Իրանը և Օմանը կգանձեն նավագնացության վճարներ Հորմուզի նեղուցում
Տարածաշրջանային պաշտոնյայի խոսքով, որը խոսել է անանունության պայմանով՝ քննարկելու այն բանակցությունները, որոնցում նրանք անմիջականորեն ներգրավված են եղել, ծրագիրը թույլ է տալիս և՛ Իրանին, և՛ Օմանին վճարներ գանձել նեղուցով անցնող նավերի համար։ Պաշտոնյան ասել է, որ Իրանը կօգտագործի հավաքագրված գումարը վերակառուցման համար։
Բացի նեղուցի վերահսկողությունից, պատերազմի ավարտի Իրանի պահանջները ներառում են ԱՄՆ մարտական ուժերի դուրսբերումը տարածաշրջանից, պատժամիջոցների վերացումը և սառեցված ակտիվների ազատումը։
Զինադադարի մասին հայտարարությունից հետո նավթի գները կտրուկ անկում ապրեցին ավելի քան 17%-ով։ Պատերազմից ի վեր պոմպային կայանների գները կտրուկ աճել էին սովորական ամերիկացիների համար՝ Թրամփի վրա մեծ քաղաքական ճնշում գործադրելով։ Ասիայում չորեքշաբթի օրվա վաղ առևտրի ժամանակ բաժնետոմսերի գները նույնպես բարձրացան։
ԱՄՆ-ն և Իսրայելը հարվածել են Իրանին նրա ռազմական կարողությունների, ղեկավարության և միջուկային ծրագրի դեմ ուղղված հարձակումներով։ Իրանը պատասխանել է Իսրայելի և Պարսից ծոցի արաբական հարևանների վրա մի շարք հարվածներով՝ առաջացնելով տարածաշրջանային քաոս և աննախադեպ տնտեսական և քաղաքական ցնցում։
Հարվածները շարունակվում են անդադար
Մինչև Թրամփի վերջնաժամկետը, ավիահարվածներ են հասցվել երկու կամուրջների և երկաթուղային կայարանի վրա, իսկ ԱՄՆ-ն հարվածել է Խարգ կղզու ռազմական ենթակառուցվածքներին, որը Իրանի նավթի արտադրության կարևոր կենտրոն է։
Նույնիսկ հրադադարի հայտարարման պահից սկսած, չորեքշաբթի վաղ առավոտյան Միացյալ Արաբական Էմիրություններում, Իսրայելում, Սաուդյան Արաբիայում, Բահրեյնում և Քուվեյթում շարունակվում էին հրթիռային տագնապները, ինչը վկայում էր դիվանագիտական քայլերի շուրջ տիրող քաոսի մասին: Պաշտոնյաները հայտնել են, որ Աբու Դաբիում գազի վերամշակման օբյեկտը հրդեհվել է իրանական կրակից հետո։
Իսրայելը շարունակում է իր հարձակումները Իրանի վրա, ասել է իսրայելցի զինվորական պաշտոնյան, որը խոսել է անանունության պայմանով՝ համաձայն ռազմական կանոնակարգերի: Իրանը նույնպես շարունակել է կրակ բացել Իսրայելի վրա։
ԱՄՆ զինվորականները դադարեցրել են Իրանի դեմ բոլոր հարձակողական գործողությունները, բայց շարունակում են պաշտպանական գործողությունները, ասել է պաշտոնյան, որը խոսել է անանունության պայմանով՝ նկարագրելով զգայուն ռազմական գործողությունները։
Պատերազմի սկսվելուց ի վեր Իրանում սպանվել է ավելի քան 1900 մարդ, սակայն կառավարությունը օրեր շարունակ չի թարմացրել զոհերի թիվը։
Լիբանանում, որտեղ Իսրայելը պայքարում է Իրանի կողմից աջակցվող «Հեզբոլլահ» զինյալների դեմ, սպանվել է ավելի քան 1500 մարդ, իսկ ավելի քան 1 միլիոն մարդ տեղահանվել է։ Այնտեղ զոհվել է տասնմեկ իսրայելցի զինվոր։
Արաբական ծոցի երկրներում և օկուպացված Արևմտյան ափում զոհվել է ավելի քան երկու տասնյակ մարդ, մինչդեռ Իսրայելում հաղորդվում է 23 զոհի մասին, իսկ ԱՄՆ 13 զինծառայող զոհվել է։
