Նյու Դելին ձգտում է ավելի լայն առևտրային համաձայնագրի և պաշտպանության ոլորտում նոր ներդրումների համաձայնագրերի կնքման Եվրամիության հետ, ասում է Հնդկաստանի արտաքին գործերի նախարարը։
Հնդկաստանը ցանկանում է «կտրուկ» խորացնել իր գործընկերությունը Եվրամիության հետ, այդ թվում՝ պաշտպանական համաձայնագրեր կնքելով, քանի որ Իրանի պատերազմը և համաշխարհային ճգնաժամը Նյու Դելիին ավելի են մոտեցնում Բրյուսելին, ասել է երկրի արտաքին գործերի նախարարը։
Հունվարին ԵՄ-ն երկկողմ գագաթնաժողովի ժամանակ Հնդկաստանի հետ ստորագրեց այն, ինչը նկարագրվում է որպես «բոլոր առևտրային համաձայնագրերի մայր», որտեղ ԵՄ երկու բարձրաստիճան պաշտոնյաներ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը և Անտոնիո Կոստան ողջունվեցին որպես պաշտոնական պետական հյուրեր Հանրապետության օրվա տոնակատարությունների ժամանակ։
Քանի որ այդ համաձայնագիրը մոտենում է Եվրախորհրդարանում հաստատմանը, Հնդկաստանը տեսնում է ԵՄ-Հնդկաստան կապերի հետագա բարելավման ներուժ, մասնավորապես՝ տեղեկատվության անվտանգության մասին համաձայնագրի ստորագրմամբ, որը կարող է հիմք հանդիսանալ պաշտպանական սպառազինության համաձայնագրերի շուրջ շատ ավելի սերտ համագործակցության համար, ըստ Սուբրամանյամ Ջայշանկարի։
«Իմ կարիերայի ընթացքում ես տեսել եմ մեր որոշ հարաբերությունների իսկապես փոփոխություններ, կտրուկ փոփոխություններ։ Եվ ես համոզված եմ, որ մենք այդ պահին պատրաստ ենք Եվրոպային», – ասաց նա Բրյուսել կատարած այցի ժամանակ, որտեղ նա մասնակցեց ԵՄ արտաքին գործերի նախարարների հանդիպմանը։
«Մենք գիտակցում ենք մեր արածի ռազմավարական բնույթը… Սա պարզապես ևս մեկ առևտրային գործարք չէ։ Սա շատ ավելի մեծ բան է», – ավելացրեց նա։
Ջայշանկարը շարունակեց մեջբերել ԵՄ-ի համար Հնդկաստանի զենքի արդյունաբերությունից զենք ձեռք բերելու հնարավոր գործարքները, այդ թվում՝ զինամթերքի, անօդաչու թռչող սարքերի և անօդաչու թռչող սարքերի դեմ պայքարի տեխնոլոգիաների գնման միջոցով, որպես առաջիկա գործարքների օրինակ բերելով Airbus-ի հետ Հնդկաստանում շինարարություն իրականացնելու գործարքը։
Նման գործարքները պետք է կնքվեն «նպաստավոր միջավայրում, որտեղ հնդկական և եվրոպական ընկերությունները հնարավորություն կունենան համագործակցել միմյանց հետ առանց որևէ կարգավորիչ կամ քաղաքական սահմանափակման», – ասաց նա՝ հավելելով, որ ինքը «լավատես» է ԵՄ-Հնդկաստան հարաբերությունների հեռանկարների վերաբերյալ։
Առևտրի վերաբերյալ Ջայշանկարն ասաց, որ չի սպասում, որ խորհրդարանը կխանգարի ԵՄ-Հնդկաստան գործարքին։ «Կարծում եմ՝ Հնդկաստանի հարցում, անկեղծ ասած, կա նպատակի միասնություն, և նույնիսկ Եվրախորհրդարանում գերակշռող տրամադրությունները շատ, շատ կողմ են»։
Մինչև ԵՄ-Հնդկաստան համաձայնագրի ստորագրումը, Նյու Դելին հույս ուներ ազատվել ԵՄ-ի ածխածնային սահմանային կարգավորման մեխանիզմից, որը չտրամադրվեց։ Ջայշանկարն ասաց, որ երկու կողմերը «կշարունակեն մեր քննարկումները՝ տեսնելու, թե ինչպես կարելի է լուծել դրան վերաբերող ցանկացած հարց»։
Սակայն ԵՄ-Հնդկաստան հորիզոնում կա մութ ամպ՝ Ռուսաստանը
Նյու Դելին պահպանել է իր հարաբերությունները Մոսկվայի հետ, այդ թվում՝ գնելով իր էներգակիրների արտահանումը՝ չնայած ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի կողմից ռուսական նավթի նկատմամբ սահմանված պատժամիջոցներին։ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հանդիպել է Հնդկաստանի վարչապետ Նարենդրա Մոդիի հետ անցյալ տարվա դեկտեմբերին՝ այլ շարունակական շփումների ֆոնին։
Հնդիկ նախարարը, որը Հնդկաստանի արտաքին քաղաքականության հեռանկարը նկարագրելու համար մեջբերել է «արժեքների վրա հիմնված ռեալիզմ» տերմինը, ասել է, որ Բրյուսելում գտնվելու ընթացքում ակնկալում է լսել ԵՄ որոշ գործընկերներից քննադատություն Հնդկաստան-Ռուսաստան կապերի վերաբերյալ, բայց որ դա կգերակշռի «փոխադարձ ռիսկերի նվազեցման» ցանկությամբ՝ խառնաշփոթի ժամանակաշրջանում։
«Ես անպայման կենթադրեի, որ կլսեմ կարծիքներ… որոնք հիմնված կլինեն Եվրամիության՝ Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում ունեցած փորձի վրա», – ասաց նա: «Կարծում եմ՝ մեր դիրքորոշումը, անկեղծ ասած, շատ հավասարակշռված և շատ օբյեկտիվ է եղել: Եթե նայեք, թե 2022 թվականից քանի համաշխարհային առաջնորդ է եղել և՛ Մոսկվայում, և՛ Կիևում, այդքան էլ շատ չեն: Եվ իմ վարչապետը [Մոդին] պատահաբար նրանցից մեկն է»:
Ջայշանկարի այցը համընկավ Իրանի դեմ ԱՄՆ-Իսրայել պատերազմի ազդեցության վերաբերյալ մտահոգությունների աճի հետ, որը Հնդկաստանի արտաքին գործերի նախարարը որակեց որպես «խորապես մտահոգիչ»:
«Մենք այնտեղ իսկապես հսկայական շահագրգռվածություններ ունենք», – ասաց նա՝ նկատի ունենալով Իրանը: Հնդկաստանը «շատ վաղուց էր խորը մտահոգություն հայտնել, քանի որ… երբ տեսնում ես անկայունություն, երբ տեսնում ես հակամարտություն հարակից տարածքում, դա հետևանքներ ունի շատ մարդկանց համար, և եթե դրանից բացի ձեր առևտուրն ու էներգիան տուժում են, դա շատ կարևոր է»:
Մինչ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը ճնշում է գործադրում ԵՄ երկրների վրա՝ օգնելու Հորմուզի նեղուցի մաքրմանը, Հնդկաստանը խուսափել է որևէ կողմ բռնելուց: Ջայշանկարը կանոնավոր կապ է պահպանում իր իրանցի գործընկեր Աբբաս Արաղչիի հետ, այդ թվում՝ անցյալ շաբաթվա վերջին տեղի ունեցած հեռախոսազրույցի ժամանակ։ Մեկ այլ զրույց սպասվում է առաջիկա օրերին։
Հարցին, թե ինչպիսի ուղերձ է նա փոխանցում Թեհրանին, Ջայշանկարը նշել է «լարվածության թուլացման անհրաժեշտությունը», «հակամարտության խորացման մտահոգությունը», «մեզ համար էներգետիկ հետևանքները», ինչպես նաև մտահոգությունը Իրանում բնակվող մոտ 10,000 հնդիկների և ավելի լայն տարածաշրջանում ապրող միլիոնավորների համար։
«Մեր հույսն այն է, որ կկայացվի որոշում, որը կհանգեցնի հակամարտության ավարտին, անկասկած՝ լարվածության թուլացմանը, իսկ հետո՝ հակամարտության ավարտին», – ասաց նա՝ հավելելով. «Մենք այս հակամարտության մեջ տեսնում ենք միայն բացասական կողմը»։
Ինչ վերաբերում է Հնդկաստանի և Միացյալ Նահանգների հարաբերություններին, Ջայշանկարը, որը փետրվարի 3-ին հանդիպել էր իր գործընկեր Մարկո Ռուբիոյի հետ, խուսափեց Վաշինգտոնի վերաբերյալ քննադատական մեկնաբանություններից։ Հարցին, թե արդյոք նա ողջունում է Թրամփի որոշումը՝ վերացնելու ռուսական «Լուկոյլ» և «Ռոսնեֆտ» էներգետիկ ընկերությունների արտահանման վրա պատժամիջոցները, նա շրջանցեց՝ ասելով. «Եթե դուք ուզում եք, որ համաշխարհային տնտեսությունը աճի, եթե դուք ուզում եք տեսնել կայունություն, կանխատեսելիություն շուկաներում, ապա թող շուկաները լինեն ուշադրության կենտրոնում»։
ԱՄՆ-ն և Հնդկաստանը բանակցություններ են վարում իրենց սեփական առևտրային համաձայնագրի շուրջ, որը կանգ է առել ԱՄՆ Գերագույն դատարանի կողմից Թրամփի սակագնային քաղաքականության դեմ կայացված որոշումից հետո։ Հարցին, թե արդյոք հետաձգումը կապված է Իրանի դեմ ԱՄՆ արշավի հետ, նա հավելեց. «Ես ուզում եմ շատ պարզ լինել. Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցողը դրա հետ որևէ կապ չունի»։