Հակամանրէային կայունությունը 21-րդ դարի 10 գլոբալ առողջապահական մարտահրավերների թվում է և այս մասին դեռևս 1945 թ-ին զգուշացրել է Ֆլեմինգը, որ մի օր, այսօր արդեն կարող ենք վստահորեն ասել, որ եկել է այդ ժամանակը, որ այս հզոր բուժական գործիքը կսկսի կորցնել իր արդյունավետությունը և մենք կրկնին կապավինենք մեր սեփական ուժերին` մանրէների դեմ մենամարտում:
«Հերացի վերլուծական» կենտրոնից նշում են, որ այսօր բազմադեղակայուն մանրէներն ամենուր են` շրջակա միջավայր, կենդանական և բուսական աշխարհ, հասարակություն և բուժհաստատություն և այս տեսանկյունից մեր խնդիրն է` շահել ժամանակ եղած ռեսուրսի խելացի և նպատակային կիրառման միջոցով, մինչև գիտությունը կկարողանա առաջարկել այլընտրանք` մանրէների դեմ մենամարտը հաղթելու համար:
Հակամանրէային կայունությունը (AMR) արդեն իսկ սահմանափակում է անվտանգ բժշկական ծառայությունների մատուցումը։ ԱՀԿ «AWaRe» շրջանակը սահմանում է, թե ինչպես պետք է օգտագործվեն հակաբիոտիկները և որքան հաճախ։
Ներկայացնենք ԱՀԿ-ի իրազեկումը՝ թիրախներով և օրինակներով.
Access-հասանելիություն
Առաջին գծի հակաբիոտիկներ, ցածր կայունության ռիսկ
Նպատակ՝ հակաբիոտիկների ընդհանուր սպառման ≥70%-ը
Օրինակներ՝ Ամոքսիցիլին, Ամպիցիլին, Մետրոնիդազոլ
Watch-դիտարկում
Ավելի բարձր կայունության ներուժ
Նպատակ՝ ընդհանուր սպառման <30%-ը
Օրինակներ՝ Ցեֆտրիաքսոն, Ազիթրոմիցին, Ցիպրոֆլոքսացին
Reserve-պահուստային
Վերջին` պահուստային դասի հակաբիոտիկներ
Ակնկալվող օգտագործում՝ <5%
Օրինակներ՝ Կոլիստին, Լինեզոլիդ
Ի՞նչ են ցույց տալիս տվյալները Եթովպիայի մասին:
Ազգային սպառում՝ 74.2% Access-հասանելիություն խմբի հակաբիոտիկների օգտագործում (2020–2022)
Հիվանդանոցային նշանակումներ՝ «Watch-դիտարկում» խմբի հակաբիոտիկներ՝ դեղատոմսերի >50%-ը շատ երրորդային հիվանդանոցներում: Ցեֆտրիաքսոնը ամենաշատ նշանակվող միակ հակաբիոտիկն է
Կայունության բեռ՝ բազմադեղակայունության ռիսկի մակարդակը կազմում է 62.9%–87.4% կլինիկական մեկուսացված նմուշներում
«Մեկ առողջության» հայեցակարգի համար ազդանշան. կայուն միկրոօրգանիզմներ են հայտնաբերվել առողջապահական թափոններում, ջրում և կենդանիների մեջ:
Եթովպիան հաջողությամբ անցում է կատարել քաղաքականության մշակումից դեպի համակարգային կասկադային զարգացում։
2025 թվականի վերջի դրությամբ հակամանրէային կառավարման (Antimicrobial Stewardship (AMS)) ծրագրեր են մեկնարկել երկրի 328 առողջապահական հաստատություններում, ինչը զգալի աճ է նախորդ տարիների համեմատ։
Սա զարգացող երկրի օրինակ է, որն արդեն գրանցել է որոշակի շոշափելի առաջընթաց այս անհամաչափ մենամարտում: