8 հունվարի 2026 – 10:31 AMT
PanARMENIAN.Net – Արդարադատության նախարարությունում քննարկվել է գերատեսչության 2025 թվականի գործունեության հաշվետվությունը, ներկայացվել են ընթացիկ տարվա անելիքները: Ներկա է եղել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը:
Հայտարարվել է, որ ընթացիկ տարում ծրագրվում է ներկայացնել Սահմանադրության նոր տեքստը, Վարչական իրավախախտումների օրենսգիրքը, միասնական դատական վարչարարության և գործերի կառավարման էլեկտրոնային հարթակը։ Կկիրառվեն քրեական դատավարության էլեկտրոնային մեխանիզմը, էլեկտրոնային նոտարիատը, սնանկության էլեկտրոնային հարթակը և դատական վիճակագրության ավտոմատացված գործիքները։ Ներդրվելու են նաև նոր կարգավորումներ քրեական գործերի քննության ժամկետների և դատավորի փոփոխության դեպքում քննության շարունակականությունն ապահովելու ուղղությամբ։
Արդարադատության նախարար Սրբուհի Գալյանը ներկայացրել է, որ նախորդ տարում նախարարության գործունեության կատարման ցուցանիշը կազմել է 94.7%։ Զեկույցում նշվել է, որ ներդրվել են վարչական դատավարության էլեկտրոնային հարթակը, որն այժմ ապահովում է գործերի 72%-ը, ինչպես նաև արդիականացված Arlis համակարգը, որն ինտեգրվել է e-Draft-ի հետ՝ ապահովելով միասնական աշխատանք։ Գործարկվել է նաև ամուսնաընտանեկան գործերի պարտադիր հաշտարարության կարգը և e-mediation.am հարթակը։
Ներկայացվել է առաջարկ, որի համաձայն՝ քաղաքացիական և վարչական գործերի քննությունը պետք է սահմանափակվի հստակ ժամկետներով։ Քաղաքացիական գործերի քննության համար առաջարկվում է 6-ամսյա ժամկետ, որը կարող է երկկողմ երկարաձգվել 3-ական ամիսներով, սակայն ընդհանուր տևողությունը չպետք է գերազանցի մեկ տարին։ Վարչական գործերի դեպքում նախատեսվում է 6 ամիս՝ հնարավոր երկու անգամ 6-ական ամսով երկարաձգմամբ, բայց ոչ ավելի քան մեկուկես տարի։
Ազգային ժողովին ներկայացվել է օրենսդրական առաջարկ, որի նպատակը վարչական մարմինների կողմից ներկայացվող մինչև 300.000 դրամ վերաքննիչ բողոքների սահմանափակումն է՝ դատարանների ծանրաբեռնվածությունը շուրջ 30%-ով նվազեցնելու նպատակով։ Օրենքի ընդունման դեպքում ակնկալվում է, որ մոտ 2000 գործով կկրճատվեն Վերաքննիչ դատարանի մուտքերը։
Իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում ներդրվել է նոր համակարգ, որը կապակցված է ՊԵԿ, ԲՊՌ և Դեպոզիտարիայի հարթակների հետ, ներառում է կատարելագործված Իրական շահառուների մեխանիզմը և վարույթների ինքնաշխատ գործարկման գործիքը։ Թեպետ համակարգն գործարկվել է 2025-ի դեկտեմբերին, արդեն գրանցվել են 1274 ԱՁ, 1 հիմնադրամ և 4 ՍՊԸ՝ ամբողջ գործընթացը հնարավոր դարձնելով առցանց եղանակով։
Վարչապետ Փաշինյանն ասել է. «Թվայնացման ուղղությամբ մեր անելիքը ո՞րը պետք է լինի՝ համակարգը ներդնել, զուգահեռ ինչ-որ ժամանակ աշխատի, մենք համոզվենք, որ այդ համակարգն ապահովում է այն, ինչ պետք է ապահովվի, ու կամաց-կամաց թղթային տարբերակի հնարավորությունները բարդացնել և սահմանափակել, որպեսզի, ի վերջո, դա դուրս գա»։
Խոսելով պետական կառույցներին ուղղվող բազմակի դիմումների և բողոքների մասին՝ վարչապետը նշել է․ «Պրակտիկան ցույց է տալիս, որ կան մարդիկ, ովքեր նույն նամակը տանում են այս նախարարություն, այն նախարարություն, Ազգային ժողով, կառավարություն, նախագահի նստավայր, դատախազություն և այլն։ Հիմա թվայնացման սկզբունք ենք դնում և ասում՝ պետությունը քաղաքացուն մի տվյալը մեկ անգամ պետք է հարցնի, նույն կերպ քաղաքացին պետությանը մեկ հարցը մեկ տեղով պետք է ներկայացնի՝ էլեկտրոնային տարբերակով, քանի որ դրա վրա էլ հսկայական ժամանակ և ռեսուրս է ծախսվում»։
Պատասխանատուները պարզաբանել են, որ համակարգը դեռևս մշակման փուլում է։
Բարեվարքության ուսումնասիրության ոլորտում մշակվել են նոր կարգավորումներ, որոնք նախատեսում են եզրակացության եզրափակիչ մասի հրապարակայնություն, ինչպես նաև բարձր լիազորություններ ունեցող պաշտոնյաների բարեվարքության գնահատման մեխանիզմներ։ Նշված նախագծերը ներկայացվել են խորհրդարան։
Անձնական տվյալների պաշտպանության նպատակով հաստատվել է հայեցակարգ, որով կստեղծվի անկախ ինքնավար մարմին՝ վերահսկողություն իրականացնելու համար։
Վարչապետին նաև զեկուցվել է, որ ԱԺ-ին ներկայացվել է օրենսդրական փաթեթ, որն ուղղված է հանրային շահերից բխող օտարման գործընթացի longstanding խնդիրների լուծմանը։
Ազգային ժողովն ընդունել է օրենսդրական փաթեթ, որով ներդրվել է էլեկտրոնային ծանուցումների համակարգը։ Սահմանվել են դեպքեր, երբ ծանուցումը պարտադիր է և համարվում է պատշաճ կատարված։
Սնանկության ոլորտում ներկայացվել է նոր օրենսգիրք, որով սահմանվում է, որ սնանկացման գործընթացը կարող է մեկնարկել միայն դատական կարգով հաստատված պարտավորության հիման վրա։ Նոր կարգավորումները նաև նախատեսում են պարտքի համաներումից բխող բացասական հետևանքներ պարտապանի համար։ Գույքի իրացումը կիրականացվի էլեկտրոնային աճուրդով՝ բացառելով մարդկային միջամտությունը։
Դատաիրավական բարեփոխումների շրջանակում պարզեցվել են վարչական դատավարության ընթացակարգերը՝ նվազեցնելով դատարանների ծանրաբեռնվածությունն ու արագացնելով գործերի քննությունը։ Վերաքննիչ վարչական և քրեական դատարաններում ներդրվել է գրավոր քննություն՝ 6-ամսյա ժամկետով, որը հնարավոր է երկարաձգել առավելագույնը 4 ամսով։
Ներկայացվել է օրենսդրական նախագիծ, որով նախատեսվում է քրեական պատասխանատվություն՝ վարելու իրավունքի կասեցման կամ զրկման վերաբերյալ վարչական ակտը չկատարելու համար։ Նույն գործողությունների համար կխստացվեն նաև վարչական պատասխանատվության դրույթները՝ ուղղված վարելու իրավունք չունեցող անձանց։
Քննարկվել է նաև պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատման համակարգի վերանայումը։ Փաշինյանը նշել է․ «Մեզ մոտ, իրականում, վերջին տասնամյակներում պրակտիկան ո՞րն է եղել․ մենք ժամանակ առ ժամանակ դիմում ենք համաներման ինստիտուտին, որը չի անհատականացնում, այսինքն՝ մարդուն չի գնահատում, այլ հոդվածն է դե յուրե գնահատում։ Այժմ մենք պետք է գնանք այլ տրամաբանությամբ և անհատական գնահատման համակարգ գործի, որը նաև կարևոր է կառավարելիության և վերասոցիալականացման տեսակետից»։
Սնանկության գործերով պարտապանին պատկանող միակ բնակարանի իրացման նվազագույն գումարը 2026-ի հունվարի 1-ից սահմանվել է 7 800 000 դրամ՝ նախկին 4 900 000-ի փոխարեն։
2025 թվականին Արբիտրաժի և հաշտարարության կենտրոնում գրանցվել է ավելի քան 300 արբիտրաժային և 200 հաշտարարական գործ։
Քաղաքացիներին մատուցվող ծառայությունների որակի բարձրացման նպատակով սեպտեմբերին ներդրվել է Արդարադատության նախարարության թեժ գիծը։ Այն հնարավորություն է տալիս զանգահարել և տեղեկատվություն ստանալ ՔԿԱԳ, ՀԿԱԾ, Վարչական դատավարություն, Ռեգիստր և այլ ոլորտների վերաբերյալ։ Ընդունվել է 16110 զանգ, որոնցից 8289-ին պատասխանել է արհեստական բանականության համակարգը՝ կրճատելով մարդկային ներգրավվածությունն ավելի քան 49%-ով։
Հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայությունն ընթացիկ տարում վերականգնել է ավելի քան 64 մլրդ դրամ՝ ինչը գերազանցում է նախորդ տարվա ցուցանիշը 6 մլրդ 252 մլն դրամով կամ 11%-ով։ Դրանից 20 մլրդ 819 մլն դրամը փոխանցվել է պետական բյուջե, ինչը 2024-ի համեմատ աճել է 8%-ով։
Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման ծառայությունները ևս թվայնացվել են։ Այժմ հնարավոր է առցանց ձևաչափով գրանցել երեխայի ծնունդը, ամուսնությունը, հայրության ճանաչումը և այլ ծառայություններ։ Վերջին երկու ամիսներին առցանց եղանակով գրանցվել է 104 ամուսնություն։
ԵՄ վիզաների ազատականացման շրջանակում առանձնացվել են նախարարության իրավասությանը վերաբերող 26 ուղենիշ՝ երեք հիմնական ուղղությամբ։ Մշակվել է համապատասխան գործողությունների ժամանակացույց։
Արդարադատության նախարարությունը, արձագանքելով թուրքական Oda TV լրատվամիջոցի հրապարակած նյութին, որը վերաբերել է ՀՀ Սահմանադրության նոր տարբերակին, հայտարարել է, որ այդ հրապարակումն ամբողջությամբ կեղծիք է և չի համապատասխանում իրականությանը: Նշվում է, որ ամեն ինչ կախված է ժողովրդի վերջնական որոշումից, որը տեղի կունենա հանրաքվեի միջոցով:
«OdaTV լրատվական կայքում հրապարակվել է հոդված, իբրև «պատմական որոշում» է կայացվելու և «հայ ժողովուրդը» դուրս է գալիս Սահմանադրությունից: