Աշխարհագրական հեռավորությունները հաճախ անզոր են այնտեղ, որտեղ բաբախում է հայրենիքի հանդեպ անմնացորդ սերն ու պատասխանատվության բարձր գիտակցումը։ Միացյալ Նահանգների և Հայաստանի միջև ձգվող հազարավոր կիլոմետրերը Նշան Աճեմյանի համար վերածվել են հոգևոր կամրջի։ Ավելի քան երեք տասնամյակ ապրելով օտարության մեջ՝ նա ոչ միայն պահպանել է իր երևանյան ինքնությունը, այլև ստեղծել մի կառույց, որն այսօր հայկական մշակույթի ու բարեգործության զարկերակներից է։
«Hi-Am». Ինքնության և միասնության բանաձևը
«Hi-Am» բարեգործական հիմնադրամի անվանումը պարզապես գեղեցիկ հնչյունակապակցություն չէ. այն խորհրդանշում է հեղինակի կյանքի փիլիսոփայությունը։ Նշան Աճեմյանն այն ձևակերպում է այսպես. ««Hi-Am»-ն ինքնատիպ հապավում է. այն ձայնահնչյունային առումով մատնանշում է մեր ինքնությունը՝ «Հայ եմ», իսկ լատինատառ հիմքում միավորում է Հայաստանն (HI/HAY) ու Ամերիկան (AM)։ Սա մի անուն է, որը մեզնից յուրաքանչյուրի համար խիստ պարտավորեցնող է, և մենք ջանում ենք մեր գործունեությունը ծավալել բացառապես որակյալ չափանիշների տիրույթում»։
Երբ երազի ճանապարհները տանում են Երևան
Նշան Աճեմյանի հետ զրույցում ամենատպավորիչը նրա ենթագիտակցական կապն է հայրենի հողի հետ։ Նրա խոստովանությունը՝ երազների և իրականության սահմանագծի մասին, թերևս հայրենասիրության ամենապարզ ու անկեղծ դրսևորումն է. «Թեկուզ ընդամենը 10-15 րոպե ննջեմ և երազ տեսնեմ, այդ երազում ես ամերիկյան մեքենա եմ վարում Երևանի փողոցներով։ Իմ էության ու մտքերի զգալի մասը մշտապես Հայաստանում է»։ Հենց այս ներքին կապն էլ 2001 թվականին հիմք դարձավ հիմնադրամի ստեղծման համար։ Ամեն ինչ սկսվեց երևանյան թիվ 122 դպրոցից, որտեղ «Hi-Am»-ը հինգ տարի շարունակ հոգում էր երեխաների սննդի, կրթության և սոցիալական ապահովության հարցերը։
Արվեստը՝ որպես հիմնադրամի այցեքարտ
Հիմնադրամի գործունեության շառավիղը զարմանալիորեն լայն է՝ բժշկական ծրագրերից մինչև ըմբշամարտի զարգացում Թալինում։ Սակայն առանցքային տեղում մշակույթն է։ Նշան Աճեմյանը հավատացած է, որ ազգի դիմագիծը բարձրարժեք արվեստն է։ Կոմիտասի անվան քառյակի 100-ամյակը, «Խաչատրյան» տրիոյի ելույթները և բազմաթիվ այլ հոբելյանական միջոցառումներ իրականություն դարձան «Hi-Am»-ի շնորհիվ։ «Յուրաքանչյուր կազմակերպության դիմագիծն արվեստն է։ Մենք ձգտում ենք այն հանրությանը ներկայացնել պատշաճ մակարդակով ու բարձրաճաշակ չափանիշներով։ Չնայած ծանրաբեռնվածությանը՝ մենք սիրով ենք կրում այդ պատասխանատվությունը»։
Փիլիսոփայությունը. պահպանել մանկան անեղծությունը
Զրույցի ընթացքում Նշան Աճեմյանը բացահայտեց նաև իր մարդկային տեսակը՝ հորդորելով երիտասարդներին լինել ազնիվ և ճշմարիտ։ Նրա պատմությունը՝ տասնամյակներ անց իրեն գտած 95-ամյա դաստիարակչուհու մասին, կարծես հիշեցում լիներ, որ մարդը չպետք է կորցնի իր արմատներն ու հոգու պարզությունը։ «Որքան էլ տարիներն անցնեն, մարդը պետք է սրտում պահի մանկան պարզությունը։ Հենց այդ անեղծությունն է հոգու իսկական լույսը։ Երիտասարդներին մաղթում եմ, որ իրենց յուրաքանչյուր «բարի լույսը» սկսեն ճշմարիտ, ազնիվ ու օգտակար լինելու սկզբունքով։ Դա է կյանքի ամենօրյա ապաշխարանքն ու իմաստավորումը»։
Դեպի 25-ամյա հոբելյան
Շուտով «Hi-Am»-ը կնշի իր գործունեության քառորդդարյա հոբելյանը։ «Սփյուռքի ձայնի» հետ նոր համագործակցությունը ևս մեկ հնարավորություն է ցույց տալու այն հսկայածավալ աշխատանքը, որն արվում է ի նպաստ հայության։ Նշան Աճեմյանի տոնական մաղթանքը հնչում է որպես հաղթանակի և խաղաղության աղոթք. «Աշխարհին մաղթում եմ խաղաղություն, իսկ մեր ժողովրդին՝ բարեկեցություն։ Մենք ազգովի արժանի ենք վայելելու այդ բարեկեցիկ կյանքը, և պետք է կերտենք այն միասին՝ ձեռք-ձեռքի տված»։ Քանի դեռ կան Նշան Աճեմյանի պես նվիրյալներ, ովքեր օվկիանոսից այն կողմ ապրում են հայրենիքի հոգսերով, մեր կամուրջներն ամուր են լինելու, իսկ հայկական ինքնությունը՝ անսասան։