Պատկերացրեք մի հզոր շարժիչ, որը տասնամյակներ շարունակ անխափան աշխատում է՝ դեպի Հայաստանի կյանք ներկառուցելով կրթություն, մշակույթ և զարգացում։ Խոսքը «Հրայր Հովնանյան ընտանեկան հիմնադրամի» մասին է։ Հրայր և Աննա Հովնանյանների թողած ժառանգությունն այսօր արդեն հասել է մոտ 97 միլիոն դոլարի, բայց այս պատմությունը ոչ թե միայն անցյալի, այլ հատկապես ապագայի հնարավորությունների մասին է։
«Սփյուռքի ձայնը» հաղորդաշարի շրջանակում հիմնադրամի ծրագրերի ղեկավար Անահիտ Հակոբյանը ներկայացրել է, թե ինչպես է գործում հիմնադրամը հիմա և որն է այն մեխանիզմը, որը տարիներ շարունակ ապահովում է արդյունավետություն։
Խաղի նոր կանոնները. եռամսյակային մոտեցում
Եթե նախկինում հիմնադրամը աջակցում էր գրեթե բոլոր ոլորտներին միաժամանակ, ապա այսօր գործելակերպը փոխվել է։ Յուրաքանչյուր տարում հայտարարվում են չորս թեմատիկ ուղղություններ՝ յուրաքանչյուր եռամսյակում մեկը։ Հունվարին մեկնարկում է աշխատուժի զարգացման փուլը՝ մեծահասակների կրթության ծրագրերի համար։ Հաջորդիվ գալիս են դպրոցների, մշակութային նախաձեռնությունների և ենթակառուցվածքային նախագծերի փուլերը։ «Մենք ինքներս ենք սահմանում, թե որ ուղղություններում ենք ուզում ներդրում անել։ Օրինակ՝ դպրոցների դեպքում մենք բացեցինք դռները հենց դպրոցների առջև, որպեսզի նրանք իրենք դիմեն, բյուջե կազմեն, ծրագիր գրեն»,— ասում է Անահիտ Հակոբյանը։
Վիշապաքարերից մինչև թատրոն. ինչպե՞ս է ընտրվում հաղթողը
Մշակույթի եռամսյակը ռեկորդային էր՝ ավելի քան 260 հայտ, որոնցից ընտրվել են ընդամենը 9-ը։ Ընտրությունը խիստ է, և գնահատվում են մի քանի առանցքային սկզբունքներ՝
- համակարգային ազդեցություն և կայունություն,
- պետական-մասնավոր համագործակցություն,
- ստեղծագործական և կառավարման նոր լուծումներ։
Խորհրդանշական օրինակներից մեկը Գիտությունների ազգային ակադեմիայի և «On Off» անիմացիոն ստուդիայի համատեղ նախագիծն է՝ վիշապաքարերի մասին անիմացիոն ֆիլմի ստեղծումը։ «Մեզ համար կարևոր է, որ ներդրումն ապրի նաև դրամաշնորհից հետո։ Իմ նոթատետրում անգամ նշում եմ՝ 3 կամ 5 տարի անց զանգել ու հարցնել՝ ի՞նչ եղավ այդ ծրագրի հետ, կանգո՞ւն է շենքը, շարունակվո՞ւմ է գործընթացը»,— ընդգծում է Հակոբյանը։
Տոմս դեպի մեծ աշխարհ. անհատական դրամաշնորհներ
Շատերի համար նորություն է, որ հիմնադրամը աջակցում է ոչ միայն կազմակերպություններին, այլև անհատներին։ «Fellowship» դրամաշնորհը նախատեսված է արվեստագետների, գիտնականների, մարզիկների համար, որոնք ներկայացնում են Հայաստանը միջազգային հարթակներում՝ մրցույթներում, կոնֆերանսներում կամ ցուցահանդեսներում։ Դրամաշնորհը ներառում է ճանապարհածախս, կեցություն և սնունդ։ Պայմանն այն է, որ դիմումը ներկայացվի մեկնումից առնվազն երկու ամիս առաջ։
Ի՞նչ է սպասվում
Չնայած տարեվերջին, հիմնադրամի աշխատանքը չի դանդաղում։ Անահիտ Հակոբյանը ներկայացնում է մոտագա պլանները․
- բաց են երիտասարդական նախաձեռնությունների հայտերը՝ սպորտ, գիտություն, քաղաքացիական ակտիվություն,
- շուտով կհայտարարվեն էկոլոգիական դրամաշնորհների հաղթողները (COP-17-ի համատեքստում),
- մինչև դեկտեմբերի վերջ կհրապարակվեն 2026-ի բոլոր չորս եռամսյակային թեմաները։
Հակոբյանի խոսքով՝ այս հիմնադրամը հենց այն տեղն է, որտեղ գաղափարը կարող է վերածվել երկարաժամկետ փոփոխության։ «97 միլիոնի պատմությունը շարունակվում է, և գուցե նրա հաջորդ գլուխը հենց դուք գրեք»։