Ամերիկահայ ռեժիսոր Բարեդ Մարոնյանը ֆոկուս խմբին է ներկայացրել իր նոր՝ «Ցեղասպանություն 2.0» վավերագրական ֆիլմը, հայտնում է Armenian Weekly-ն։ Այն կենտրոնանում է 2020 թվականի Արցախյան պատերազմի, Արցախի շրջափակման, 2023 թվականի իրադարձությունների և դրանց հետևանքների վրա։
Ցուցադրությունը տեղի է ունեցել հունիսի 10-ին Մասաչուսեթս նահանգի Նյուտոն քաղաքի West Newton կինոթատրոնում։ Մասնակցել են մոտ 100 հայեր և տարբեր տարիքի և ծագման այլ համայնքների ներկայացուցիչներ։ «Ցեղասպանություն 2.0»-ն լրացնում է Մարոնյանի եռագրությունը Հայոց ցեղասպանության մասին։
Ռեժիսորը նկարահանել է նաև «Ցեղասպանության որբերը» և «1915 թվականի կանայք» վավերագրական ֆիլմերը։ Մարոնյանի խոսքով՝ «Ցեղասպանություն 2.0» վերնագիրը նախատեսված է պատմական փորձի ժամանակակից և համակարգային կրկնությունն ընդգծելու համար։ Նա նաև ֆիլմի կենտրոնական թեման է համարում ոչ միայն ողբերգությունը, այլև վերապրողների ճակատագրերը։
«Իր էությամբ ֆիլմը իսկապես «ողջերի» մասին է՝ այն վկայում է վերապրողների դիմադրողականության և այստեղ մնացածների միկրոպատմությունների մասին, ովքեր շարունակում են պայքարել լսվելի դառնալու համար», – ասել է ռեժիսորը: «Ցեղասպանություն 2.0»-ը սկզբնապես ստեղծվել է որպես «Հալածանքի դեմքեր» վավերագրական շարքի մի դրվագ, որը նվիրված է տարբեր էթնիկ և կրոնական խմբերի հալածանքներին: Ֆիլմի յոթ րոպեանոց տարբերակը 2024 թվականին առաջադրվել է Suncoast Regional Emmy մրցանակի՝ «Կրոն – Կարճ ձևաչափի բովանդակություն» անվանակարգում:
Հիմնական պատմությունը միախառնվում է Արցախի բնակիչների անձնական պատմություններին: Նկարահանումների կենտրոնական մասնակիցներից մեկը օպերատոր Տիգրան Պետրոսյանն էր, որի ընտանիքը կապված էրլ Արցախի հետ սերունդներ շարունակ: 2023 թվականի իրադարձություններից հետո Պետրոսյանը, ինչպես նաև արցախցի 120,000 հայեր, ստիպված էին փախչել իրենց հայրենիքից:
Մարոնյանը նշում է, որ արդյունքում պատմությունը նկարահանող անձը դարձավ դրա մի մասը: «Կորցնելով իր տունը և իր ունեցվածքը, պատմողն ինքն էլ դարձավ պատմություն», – նշել է ռեժիսորը: Կադրերի մեծ մասը նկարահանվել է Պետրոսյանի և դաշտային պրոդյուսեր Անահիտ Հարությունյանի գլխավորած նկարահանող խմբի կողմից: Ֆիլմի ստեղծողները նաև օգտագործել են լրագրողական կադրեր, տարբեր երկրների նյութեր, պատմական արխիվներ և գրաֆիկա: Ֆիլմի երաժշտությունը գրել են Սի-Ռուժը և Սերուժ Բաղդասարյանը:
Ցուցադրության մասնակիցներից մեկը Armenian Weekly-ի նախկին խմբագիր Պաուլին Գեցոյանն էր, որը լուսաբանել է պատերազմը, շրջափակումը և Արցախի բնակչության հետագա տեղահանումը: Նա ընդգծել է, որ Արցախում տեղի ունեցած իրադարձությունների պատմությունը պետք է պահպանվի և հաղորդվի ավելի լայն լսարանի: «Մարդու կողմից մարդու նկատմամբ անմարդկայնության, վայրագությունների և անարդարության մասին ցանկացած պատմություն պետք է պատմվի՝ արդարադատության համար աշխատելու և նմանատիպ իրադարձությունները կանխելու համար», – ասել է Գեցոյանը:
«Ցեղասպանություն 2.0»-ի ստեղծողները ֆիլմում ներառել են նաև միջազգային իրավական գործընթացների մասին տեղեկատվություն: Մարոնյանը նշել է, որ թիմը հետևել է ԱՀ-ի շուրջ տեղի ունեցող իրավական գործընթացներին՝ մարդկային պատմությունների հետ մեկտեղ: Մասնավորապես, ֆիլմը քննում է Միջազգային քրեական դատարանի և Միջազգային դատարանի հետ կապված իրադարձություններն ու գործերը: Սակայն ռեժիսորը միտումնավոր ավարտում է ֆիլմը ավելի լավատեսական նոտայով՝ պատկերելով իրադարձությունների միջազգային ճանաչման և արդարադատության տարբեր ուղիների հասնելու շարունակական ջանքերը:
Մասաչուսեթսում ֆոկուս խումբը ստեղծվել է առաջին հերթին ֆիլմի նկատմամբ հանդիսատեսի արձագանքը գնահատելու և դրա տեխնիկական տարրերը կինոթատրոնում փորձարկելու համար: «Ցեղասպանություն 2.0»-ի լիամետրաժ տարբերակը երկու անգամ կցուցադրվի Օհայոյի «Չագրին» վավերագրական ֆիլմերի փառատոնում՝ 2026 թվականի հոկտեմբերի 7-ին և 8-ին: Ֆիլմը կլինի լիամետրաժ շարունակությունը այն նախագծի, որը նախկինում գոյություն ուներ որպես կարճամետրաժ ֆիլմ «Հալածանքի դեմքեր» շարքում:
