Երկու օր անց այն բանից հետո, երբ հայտարարեց, որ «Եվրոպան այլևս չի կարող լինել հին աշխարհակարգի պահապանը», Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը փորձեց մեղմել բացասական արձագանքը՝ ընդգծելով միջազգային իրավունքի նկատմամբ իր «անսասան» աջակցությունը։
Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը ընդգծել է Եվրոպական Միության «անսասան հանձնառությունը» միջազգային իրավունքի և բազմակողմ համակարգի նկատմամբ, երկու օր անց այն բանից հետո, երբ նա վիճաբանություն առաջացրեց՝ հայտարարելով, որ 27 անդամներից բաղկացած դաշինքը «այլևս չի կարող լինել հին աշխարհակարգի պահապանը, այն աշխարհի, որը գնացել է և չի վերադառնա»։
Այդ ելույթը, որը հնչեց երկուշաբթի առավոտյան դեսպանների տարեկան համաժողովում, արժանացավ խառը ընդունելության. ֆոն դեր Լեյենի պաշտպանները նշեցին, որ դա ռեալպոլիտիկի խիստ անհրաժեշտ չափաբաժին էր, բայց քննադատները նշեցին, որ դա կարող է թույլ տալ եվրոպացիներին աչք փակել իրավական խախտումների վրա։
Հակազդեցությունը հատկապես ինտենսիվ էր Իսպանիայում, որտեղ վարչապետ Սանչեսի սոցիալիստական կառավարությունը հրապարակայնորեն հանդիմանեց Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահին։
Սանչեսն արդեն իսկ հակասության մեջ է ֆոն դեր Լեյենի հետ՝ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից Իրանին հարվածների հարցում, որոնք իսպանացին դատապարտել է որպես ակնհայտ իրավական խախտում։
«Դիլեման հին կարգի և նոր կարգի միջև չէ, այլ միջազգային կարգի և միջազգային անկարգության միջև է», – ասել է Սանչեսը El Diario թերթին տված հարցազրույցում։
«Աշխարհը փոխվում է, բայց ԵՄ արժեքներն ու սկզբունքները չպետք է փոխվեն»։
«Մենք միշտ կպահպանենք այդ սկզբունքները»։
Բացասական արձագանքի պայմաններում ֆոն դեր Լեյենը չորեքշաբթի առավոտյան փորձեց շտկել իրավիճակը՝ ելույթ ունենալով Ստրասբուրգում գտնվող Եվրախորհրդարանում։ Դժգոհությունը նկատելի էր խորհրդարանի առաջադեմ շարքերում, որոշ օրենսդիրներ մատնացույց էին անում հանձնաժողովի ղեկավարին և կրկնում Սանչեսի դիրքորոշումը։
Ֆոն դեր Լեյենը պահպանել է իր փաստացի, կոշտ տեսակետը նոր աշխարհակարգի վերաբերյալ, բայց նշել է, որ իր գնահատականը չի թուլացնի կամ չի փոխի ԵՄ հիմնական առաքելությունը։
«Թույլ տվեք մեկ կարևոր կետ նշել։ Աշխարհն այնպիսին տեսնելը, ինչպիսին այն կա, ոչ մի կերպ չի նվազեցնում մեր վճռականությունը՝ պայքարելու աշխարհի համար այնպես, ինչպես մենք ենք ուզում։ Եվրոպական Միությունը հիմնադրվել է որպես խաղաղության նախագիծ», – ասաց ֆոն դեր Լեյենը օրենսդիրներին։
«Մեր անսասան նվիրվածությունը խաղաղության ձգտմանը, ՄԱԿ-ի կանոնադրության սկզբունքներին և միջազգային իրավունքին այսօր նույնքան կարևոր է, որքան մեր ստեղծման ժամանակ։ Եվ մենք միշտ կպահպանենք այս սկզբունքները»։
Ֆոն դեր Լեյենն արդեն ներառել էր այդ ուղերձը երկուշաբթի օրվա իր ելույթում, որտեղ նա ասել էր. «Մեր աջակցությունը ՄԱԿ-ին և նրա կանոնադրությանը մեր էության կարևոր մասն է կազմում»։
«Մեր նման ավելի կոնֆլիկտային աշխարհում մեզ անհրաժեշտ է կանոնների վրա հիմնված համաշխարհային կառավարում։ Իհարկե, ՄԱԿ-ի համակարգը նույնպես բարեփոխումների կարիք ունի։ Եվ երբ ավանդական ձևաչափերը կանգ են առնում, մենք պետք է փնտրենք ստեղծագործական եղանակներ մեր ժամանակների ամենալուրջ ճգնաժամերը լուծելու համար», – ասաց նա իր ելույթի ավարտին։
Սակայն այդ ելույթի շուրջ քաղաքական և լրատվամիջոցների ուշադրությունը կենտրոնացավ նրա ելույթի սկզբում մի հատվածի վրա, որտեղ նա հայտարարեց, որ Եվրոպան չի կարող իրեն թույլ տալ լինել արդեն անհետացած «հին աշխարհակարգի» «պահապանը»։
Ի՞նչ դեր է խաղում Գերմանիայի Ռամշտայնում գտնվող ԱՄՆ բազան Իրանի պատերազմում։
Որքա՞ն բարձր կարող է հասնել Եվրոպայի գնաճը, եթե Իրանի պատերազմը շարունակվի։
Մերձավոր Արևելքում պատերազմի ֆոնը, որը կտրուկ պառակտել է եվրոպական մայրաքաղաքները և բորբոքել մեղադրանքներ, որ ֆոն դեր Լեյենի դիվանագիտական գործունեության պատճառով նա գերազանցել է իր լիազորությունները, ավելի է սրել աղմուկը։
«Մենք միշտ կպաշտպանենք և կպահպանենք կանոնների վրա հիմնված համակարգը, որը մենք օգնել ենք կառուցել մեր դաշնակիցների հետ, բայց այլևս չենք կարող հույսը դնել դրա վրա որպես մեր շահերը պաշտպանելու միակ միջոց կամ ենթադրել, որ դրա կանոնները կպաշտպանեն մեզ մեր առջև ծառացած բարդ սպառնալիքներից», – ասաց նա։
Կոստան բարձրաձայնում է
Ֆոն դեր Լեյենը նաև կոչ արեց խորը մտորումների ենթարկել դաշինքի արտաքին քաղաքականության վերաբերյալ, որը խստորեն կապված է միաձայնության սկզբունքով և, հետևաբար, խոցելի է վետոյի նկատմամբ։
Բրյուսելն այժմ պայքարում է Հունգարիայի վետոն վերացնելու Ուկրաինային տրամադրվող 90 միլիարդ եվրոյի վարկի վրա։
ԵՄ-ն պետք է որոշի, թե «արդյոք մեր կառուցած համակարգը՝ իր բոլոր բարի մտադրություններով կոնսենսուսի և փոխզիջման փորձերով, ավելի շատ օգնում է, թե խոչընդոտում է մեր հեղինակությանը որպես աշխարհաքաղաքական գործիչ», – ասաց ֆոն դեր Լեյենը։
«Խնդիրն այն է, որ եթե մենք հավատում ենք՝ ինչպես ես, որ մեզ անհրաժեշտ է ավելի իրատեսական և շահագրգռված արտաքին քաղաքականություն, ապա մենք պետք է կարողանանք այն իրականացնել։ Եվ սա է իմ այսօրվա ուղերձի հիմքում», – հավելեց նա։
Երեքշաբթի օրը, երբ ֆոն դեր Լեյենի ելույթը շարունակում էր վերնագրերում հայտնվել, Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոստան դեսպաններին ասաց, որ «բազմաբևեռ աշխարհը պահանջում է բազմակողմ լուծումներ», ուղերձ, որը դիտվում է որպես ֆոն դեր Լեյենի հասցեին ուղղված անուղղակի հանդիմանանք։
«Մենք պետք է պաշտպանենք կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգը։ Մենք պետք է պահպանենք Միավորված Ազգերի Կազմակերպության կանոնադրության մեջ ամրագրված սկզբունքները, ինչպես որ նշված է մեր պայմանագրերում», – ասաց Կոստան։
«Միջազգային իրավունքի խախտումները չպետք է ընդունվեն՝ անկախ նրանից՝ Ուկրաինայում, Գրենլանդիայում, Լատինական Ամերիկայում, Աֆրիկայում, Ղազայում, թե Մերձավոր Արևելքում»։